คำถามที่ผมชอบถามในการสนทนาเป็นอันดับสุดท้าย คือเรื่องเด็กและเยาวชนที่เป็นลูกหลานในหมู่บ้าน สังเกตว่าก่อนตอบคำถามนี้ ผู้ปกครองทุกคนมักจะถอนหายใจ คิดสักครู และตอบคำถามยาวมาก จนเกือบกลายเป็นบ่น และไม่ต้องบรรยายมาก ท่านผู้อ่านที่มีลูกหลานก็คงจะเข้าใจ

ผมนึกต่อไปว่า…ทำไม? เด็กและเยาวชนในสายตาผู้ใหญ่จึงเป็นวัยที่มีปัญหาและน่าเป็นห่วง…หรือความรักของบุพการียิ่งใหญ่ไพศาล ล้ำค่าเกินกว่าจะพรรณนาเป็นสำนวนโวหารใดๆ หรือได้ชื่อว่าเป็นพ่อแม่บังเกิดเกล้า ไม่มีใครไม่รักลูกในไส้

ความรู้กิ๊กก๊อกอย่างผมก็นำมาเปรียบเทียบว่า ในเมื่อเรารักและเป็นห่วงเด็กและเยาวชน เราก็ฉีดวัคซีนให้กับเด็กและเยาวชนของเราก่อนที่จะปล่อยเขาเข้าสู่สังคม วัคซีนเข็มนี้อาจจะสร้างความเจ็บปวด เป็นไข้ตัวร้อนและขลาดกลัว แต่สิ่งที่ทอดขวางอยู่ข้างหน้า เป็นสังคมที่เพาะเชื้อทุกซอกทุกมุม วัคซีนเข็มนี้จะทำให้เขากล้าเผชิญกับอนาคต ดำเนินการเปลี่ยนแปลงสังคม และเผชิญหน้ากับชีวิตด้วยความกระตือรือร้น

แต่สำหรับผมแล้ว สิ่งที่น่าเป็นห่วงมากกว่า คือการที่ผู้ปกครองปรับตัวไม่ทันต่อการเจริญเติบโตของเด็กและเยาวชน เคยมีความสัมพันธ์ในสมัยเด็กเช่นไร ก็ยังใช้วิธีเช่นนั้นเมื่อเป็นวัยรุ่น ดังนั้น เวลาผู้ปกครองเห็นพฤติกรรมบางอย่างของเยาวชนก็จะไม่ชอบและเห็นว่าผิด เอาความสามารถและประสบการณ์ความรู้ของตนเป็นมาตรฐานคาดหวังผลจากเด็ก

ผลของการขัดแย้งในด้านความสัมพันะระหว่างวัยรุ่นกับผู้ปกครองไม่ใช่ปัญหาเล็กน้อย มันมีผลกระทบต่อส่วนบุคคลและครอบครัว

ความขัดแย้งหรือช่องว่างระหว่างวัยนี้ ถ้าหากทั้งสองฝ่ายให้ความสนใจกัน พยายามเข้าใจเหตุผลของกันและกันแล้ว ก็สามารถลดช่องว่างระหว่างวัยลงไปได้บ้าง

ผมเชื่อในทฤษฎีการกระทำที่ว่า ถ้าแม่ปูเดินไม่ตรงแล้วจะให้ลูกปูเดินตรงย่อมเป็นไปไม่ได้ ถ้าจะให้ลูกปูเดินตรง แม่ปูก็จะต้องเดินให้ตรงๆ เพื่อเป็นตัวอย่างแก่ลูกปู

สำหรับเยาวชนในอนาคตนั้น ผมคิดว่าจะต้องมีลักษณะหน้าแดง ตัวใหญ่ ใจเบิกบาน มีจิตวิญญาณของความเป็นไทย แต่มีความเป็นสากล อย่าให้เยาวชนลุกขึ้นมาถอนหงอกได้ก็แล้วกันว่ามัวแต่ห่วงและสอนคนอื่นทำดี แต่ตัวเองไม่ได้ทำอะไรดีๆเลยสักอย่างเดียว

( คุณสุวิทย์ ทำงานในศูนย์เยาวชนมิสซังอุบลฯ บทความนี้นำมาจาก "สารสัมพันธ์" ของมิสซังอุบลราชธานี ขอขอบคุณคุณสุวิทย์ และคณะผู้จัดทำครับ)