ที่เราไม่ค่อยเปลี่ยนกัน เพราะที่สถาบันแสงธรรมด้วยรึเปล่า? เขาอบรมอะไรแบบนี้?
คุณพ่อโมลิ่ง คือแสงธรรมไม่แน่ใจ ที่แสงธรรมบางทีเรื่องพิธีกรรมเรา conservative มาก ๆ เพราะฉะนั้นอาจจะเกี่ยวกับอาจารย์ที่สอนพิธีกรรม เรื่องการดัดแปลงพิธีกรรมนะ เขาไม่ค่อยสนับสนุนเท่าไหร่ ผมว่ามันยังไม่พอ เณรทุกวันนี้ก็รู้สึกว่า เขาพยายามที่จะทำตามที่เขียนในหนังสือมิสซาลงไป เสร็จเรียบร้อย ไม่พยายามไม่มีการปรับให้พิธีกรรมเป็นอย่างนี้อย่างนั้น ซึ่งมีบางอย่างทำได้ ไม่จำเป็นต้องได้รับการอนุญาตจากใครเลย ยังไม่ได้เอาอะไรเข้ามา อย่างเช่น ดนตรีไทย เดี๋ยวนี้ก็มีการประกวดดนตรีไทย แต่เณรที่จะแต่งเพลงไทย เขารู้ว่าดนตรีไทยมันเป็นอะไรหรือเปล่า? มันจะออกไปเป็นเพลงเป็นดนตรีประเภทลูกครึ่งฝรั่งมากกว่า 50% ผมไม่แน่ใจว่า ในเรื่องพิธีกรรม ดนตรี ถ้าไปถามเณรทั้งหลายว่า เพลงที่เราร้องทุกวันนี้ เขาชอบหรือเปล่า ผมกลัวว่าจะมีคนบอกว่า ผมไม่ชอบเพลงนี้ แต่ชอบเพลงนั้น เพราะอะไรเขาจะให้เหตุผลมา ผมสังเกตอย่างหนึ่ง จากการฟังเพลงในวัดที่เขาร้อง สำหรับบางเพลงมีเณรมากเกินไปที่เขาไม่อ้าปาก ไม่ร้อง และไม่ใช่เป็นเพลงที่เขาไม่รู้จักร้อง มันเป็นเพลงที่เขาไม่ชอบ

รู้สึกว่าระยะหลังๆ นี้ ไม่ค่อยมีเพลงใหม่ๆ ออกมา
คุณพ่อโมลิ่ง เพลงใหม่ไม่มี มันต้องต้นสมัย 70 80 มันจะ 80 มากกว่า เขาได้รับอิทธิพลไม่ใช่เพราะดนตรีหรอก แต่ในกลุ่มที่อยู่แสงธรรมนี้ เป็นกลุ่มที่ฟังดนตรีสากลมากทีเดียว และมันเป็นเพลงที่มาภายหลังหน่อย เป็นเพลงที่ไปทาง Folksong เพลงที่รู้จักกันใช่ไหม เพลงที่มีทำนองชัด ๆ เข้าหู เขาได้รับอิทธิพลจากเพลงพวกนี้ และเพลงที่พวกเขาแต่งขึ้นเป็นเพลงที่เขารู้สึกว่าเพราะดี อะไรต่อมิอะไร และบางอย่างก็เป็นศิลปะที่ดีทีเดียว บางคน นี่เพลงอันนี้ก็ติด หลังจากนั้น เพลงฝรั่งก็เข้าไปในประเภท Rock ซึ่งทำนองก็สำคัญน้อยลง จังหวะสำคัญมากขึ้น เราเริ่มแต่งเพลงตามแบบนั้น และที่เขาร้องอยู่ในวัดมันไม่ค่อยติด และเวลาเขามาแต่งแบบนั้น สุดท้าย ก็เป็นจังหวะที่ซ้ำกันเกือบทุกครั้ง มันก็ไม่มีความหมายอะไร จึงไม่มีใครสนใจที่จะแต่ง เขาร้องฉันก็ร้อง และก็มีเพลงของพ่ออนุรักษ์ ใช่ไหม ที่จริงก็เป็นเพลงที่เขาแปลงมา ผมทราบว่าเขามีเทปที่เขาฟัง เพลงฝรั่ง เพลงวัดฝรั่ง ซึ่งสงสัยว่าเขาซื้อที่ศูนย์คาทอลิก หรือแห่งใดแห่งหนึ่ง เขาฟังแล้วก็แปลออกมาใช่ไหม สังเกตได้ว่าไม่ใช่เพลงไทย นอกจากบางเพลงที่เขาได้แต่งทำนองขึ้นมาเอง เพลงในที่นั้น เขาก็พยายามใส่อะไรลงไป ลวดลายเป็นบันไดเสียงตรงกลาง เหมือนข้าแต่พระบิดาใช่ไหม เลยมีแฟลตชาร์ปอะไรเยอะแยะไป ซึ่งร้องยากขณะที่ชาวบ้านร้องไม่ได้ ถ้าไม่มีวงดนตรีหรือออร์แกนหรือกีตาร์ที่เล่นด้วยกัน เขาก็เปลี่ยนบันไดเสียงตรงกลางไม่ได้หรอก การแต่งเพลงก็เสื่อมลงไป ทีนี้ก็ไม่มีใครอยาก

และที่เขามีการสัมมนาดนตรีศาสนาอะไรกัน ช่วยได้หรือเปล่า?
คุณพ่อโมลิ่ง ช่วย ใช่มันเป็นการสัมมนา ทุกปีสัมมนา ปีที่แล้วสำหรับเณร ปีนี้ก็สำหรับคนในสังฆมณฑลจากวัดต่าง ๆ ใช่ไหม เขาจะรับความรู้บางสิ่งบางอย่าง และก็กลับไปบ้าน ก็กลับไปเหมือนเดิม คือจะทำจริง ๆ ก็อาจจะยาก แต่อย่างน้อยก็มีคุณพ่อไพศาล พ่อเขียวที่เรียนอยู่ที่กรุงโรม กลับมาเขาคงอยู่ที่บ้านเณร อยู่ที่สามพรานอย่างน้อย และอาจจะดีขึ้น ปัญหาก็เป็นอีกเรื่อง เรื่องวิธี เขาไปเล่น Organ แบบสยามกลการ คือเล่นทำนองด้วยมือขวา มือซ้ายเล่นคอร์ด ง่ายดี ไม่เท่าไหร่ก็เล่นได้เลยใช่ไหม แต่คนที่เล่นแบบนี้ ถ้าเขาอยากไปเรียนดนตรีที่ยุโรปแห่งใดแห่งหนึ่ง เขาอาจไม่สามารถเข้าไปในที่แห่งใดแห่งหนึ่งเลย ถ้าเขาเล่นแบบนี้ ถ้าเขาอยากจะฝึกที่จะแต่งเพลง เขาจะต้องเล่น Organ ตามโน้ต มิฉะนั้นไม่มีทางเข้า พ่อไพศาลก็ต้องไปฝึกเปียโนก่อนที่จะไป แต่ที่จะเล่นตามโน้ต ไม่มีใครมีความเพียร

แสดงว่าพิธีกรรมก็ยังเปลี่ยนไม่มากเลย
คุณพ่อโมลิ่ง ยังไม่พอ ยังไม่มีใครกล้า ผมก็ไปทำมิสซาที่การ์ปูชิน และที่แสงธรรม ที่จริงเพลงที่เขาร้องทั้งสองสามสถาบันนี้ไม่เหมือนกัน ที่จริงก็เป็นเพลงทั่ว ๆ ไป ใช่ไหม แต่บางเพลงคนละชนิดคนละอย่าง และการร้องไม่ตรงกัน เช่น เพลง แม้แต่บทสร้อยบางอย่างซึ่งเขาร้องกันทั่ว ๆ ไป ถ้ามีการประชุมใหญ่ รับรองว่าจะผิด บางคนก็หายใจที่นี่ยาว ๆ บางคนก็เอาโน้ตนี้ยาวขึ้น บางแห่งก็เอาโน้ตไม่ตรงกัน เราต้องเริ่มใหม่เลย อยากให้วัดทุกวัดร้องแบบเดียวกัน อย่างน้อยเพลงบางชนิด จะตกลงกันได้หรือเปล่าแบบนี้ ถ้ามันติด ส่วนมากร้องถูก มีบางแห่งร้องผิดนี่ก็จะทำอย่างไร

มีหน่วยงานไหนที่สภาพระสังฆราชรับผิดชอบเรื่องดนตรีศาสนา
คุณพ่อโมลิ่ง ก็มีอนุกรรมการดนตรีศักดิ์สิทธิ์ใช่ไหม ที่เดี๋ยวนี้เขาก็พยายามพิมพ์หนังสือเพลง ไม่ใช่เพลงทุกชนิด เพลงมันน่าที่จะเป็นเพลงที่ควรจะร้องทั่ว ๆ ไป และที่นั้นก็จะพยายามพิมพ์ลงไปแบบที่ถูกต้อง มันมีหนังสือเพลงทั้งหลายที่เขียนผิดถูก หรือไม่ตรงกับที่เขาร้อง มันต้องถึงขนาดหยิบหนังสือขึ้นมา แล้วก็ร้องตามนั้น และรับรองได้ว่ามันถูก และก็มีความพยายาม เพลงอย่างนี้ ซึ่งมีอยู่ไม่กี่ร้อยบท ให้ร้องเหมือนกันหมดทั่วประเทศไทย ซึ่งถ้ามีการประชุมใหญ่ ทุกคนก็จะร้องแบบเดียวกัน เนื้อเพลงอันเดียวกัน ซึ่งเขาเปลี่ยนด้วยในบางคำ ในทำนองเดียวกัน

แล้วพ่อไม่แต่งบทสร้อยเพิ่มเติมบ้างล่ะ?
คุณพ่อโมลิ่ง บทสร้อยผมไม่แต่ง เรามีเพียงพอแล้ว ที่จริงก็มีบางอย่างที่ไม่ได้พิมพ์ออก ส่วนใหญ่ที่สังเกตคือบทเพลงสดุดี ผมเพิ่งได้เขียนในอุดมศานต์ เดือนมิถุนายน เรื่องนักขับร้อง ซึ่งควรมีกลุ่มนักขับร้อง และกลุ่มเล็ก ๆ 10 คน 12 คนอย่างนี้ และก็ร้องสลับกันกับคนทั่ว ๆ ไป บทสดุดีน่าจะมีทำนองใช่ไหม หรือว่ายังไม่มีทำนอง ก็เสนอให้ใช้ทำนองบทสร้อยบางบทก็ใช้ได้ บางบทก็ต้องปรับทำนองเสนาะ บางทีก็สามารถทำให้ทำนองไพเราะ นั้นประยุกต์ให้มันเข้ากับทำนองต่าง ๆ เพลงที่ผมพยายามที่ผมได้ทำก็เป็นเพลงจาก Taize เพราะผมได้เห็นว่าท่านมนัส ท่านแปล ที่เชียงใหม่เริ่มแปล ผมได้ยินว่ามีชาวฟิลิปปินส์มาลงไปสอนเพลงจากเทเซ่ต่าง ๆ ซึ่งเป็นประเทศที่มีนักขับร้อง ๆ ภาษาลาตินส่วนมาก และก็มีคนร้องภาษาของตนเข้าไปสลับกับเพลง เขาร้องบทสร้อยโดยไม่หยุดเลย แล้วก็มีคนร้องทับบทสร้อยนั้น ได้แปลเป็น 10 กว่าอย่างแล้วที่ได้แปลลงให้ดูในสัมมนาดนตรีสำหรับเณร เขากลับไปได้ร้องหรือเปล่าก็ไม่รู้ แม้แต่ที่แสงธรรมก็ยังไม่สำเร็จ ยังไม่ได้ร้องเลย ที่ผมได้ทราบก็เป็นซิสเตอร์คนหนึ่ง เขาได้ร้องอยู่ ก็ได้ร้องแบบนี้บ้าง มันเป็นวิธีร้องเพลง ซึ่งที่จริงก็มาจากสมัยโบราณ อย่างน้อยประเทศไทยน่าที่จะทดลอง ตอนแรกผมไม่ได้คิดที่จะทำเลย แต่เพราะมีคนไทยไปเทเซ บอกให้เขาเอาหนังสือมาให้ มีเกือบทุกภาษา มีหนังสือเยอะแยะ และผมได้เก็บไว้ ไม่ได้ทำอะไร พอผมเห็นว่าท่านมนัสเริ่มแปล และเชียงใหม่เริ่มใช้ ผมก็เริ่มที่จะทำ เพราะว่างานแปลบางอย่างของเขาก็ไม่ถูก แต่นี่ก็ไม่ใช่หนทางของเราในประเทศไทย แต่น่าที่จะรู้อย่างน้อย ที่จะทดลอง ที่สถาบัน ในบ้านเณร หรือศูนย์ของซิสเตอร์ หน้าที่จะทดลองเพลงต่าง ๆ เพราะเขาเอาเพลงฝรั่งมาเยอะแยะแล้ว ลองเอาเพลงประเภทนี้มาบ้าง ส่วนมากก็มาจากอเมริกา ที่อเมริกาของคณะเบเนดิกติน ที่ได้แปล สองเพลงก็อยู่ในนี้ คิดว่าดีพิเศษหลายเพลง และก็มีบางอย่างที่แปลไม่ค่อยได้ อาจเป็นเพราะทำนองไม่เหมาะสำหรับเรา หรือเพราะเพลงมันเป็นเรื่องของเขามากเกินไป ไม่สากลเพียงพอ

พูดถึงนักร้องไทย ใครที่พอจะเป็นตัวอย่างได้บ้างหรือเปล่า?
คุณพ่อโมลิ่ง ไม่ได้ฟังมานานแล้ว อย่างจรัล แต่ก็ไม่ได้ผลิตเพลงแล้ว ที่ดีก็มีหลายคนนะ แต่ก็ไม่มีมาก เพราะต้องการเงิน ออกเพลงใหม่ทุก ๆ 3 เดือน หรือครึ่งปีอย่างช้า มิฉะนั้นก็เหี่ยวตาย อย่างเช่น คนด่านเกวียน ดีมากนะ แต่ก็ไม่รู้ว่ายังมีชีวิตอยู่หรือเปล่า? เดอะแฮมเมอร์เป็นที่น่าสังเกตว่า เขาได้ดัดแปลงมาจากเพลงปัตตานีมั้ง มันมีทำนองเหมือนเพลงเกรกอเรียน แต่สงสัยว่าเขาไม่รู้จักเพลงเกรกอเรียนหรอก มีอยู่เพลงหนึ่งเป็นเพลงเกรกอเรียนแน่นอน หรือ อีกเพลงหนึ่งก็เป็นทำนองสรภัญญะ ซึ่งผมบอกว่ามันมาจากทำนองเกรกอเรียนแน่นอนไม่ใช่ทำนองไทย และอาจจะเอาทั้งสองมาผสมกันก็ได้ ผมก็ไม่ทราบ สิ่งที่น่าสังเกตคือ เขาได้เอาบางสิ่งบางอย่าง ซึ่งมาจากฝรั่งมาจากเกรกอเรียน แต่เขาก็ได้ดัดแปลงให้เป็นแบบไทย ซึ่งเราคนแต่งเพลงคาทอลิกยังไม่สามารถที่จะทำได้